پاندانوس

مرتب سازی بر اساس :
فقط موجود ها:

نمایش یک نتیجه

پاندانوس

گیاه پاندانوس یا پاندان با نام علمی Pandanus amaryllifolius و از خانواده Pandanaceae  بومی مناطقی از جنوب شرقی آسیا از جمله اندونزی و بخش‌های شمالی استرالیاست. برخی به این گیاه ، نخل پاندانوس می‌گویند که تنها شباهت ظاهری آن موجب این نام‌گذاری شده است و ربطی به گروه نخل‌ها ندارد.

در دنیا حدود ۶۰۰ گونه از این گیاه تا به امروز شناخته شده است و همگی درخت یا درختچه‌هایی هستند که بومی مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان قدیم بودند. امروز از این گیاه در برخی کشور‌ها ازجمله ایران به عنوان گیاه آپارتمانی یا گل‌خانه‌ای استفاده می‌شود.

تاریخ ورود این گیاه به ایران مشخص نیست. ارزان‌ قیمت بودن و تکثیر بسیار آسان این گیاه موجب شده است تا طی مدت کوتاهی در اکثر گلخانه‌ها و آپارتمان‌ها به عنوان گیاه مقاوم آپارتمانی گسترده شود.

محصول پیشنهادی گل ندا : پاندانوس

مشخصات ظاهری گیاه پاندانوس

برگ‌های سبزِ براق و باریک این گیاه مانند اره است. حاشیه برگ‌ها از دندانه‌های برنده و کوچکی تشکیل شده است که در اثر برخورد به پوست موجب خراشیدگی آن می‌شود. برگ‌ها به صورت دایره‌وار دور تا دور ساقه مرکزی رشد می‌کنند.

گیاه کوچک پاندانوس ظاهری شبیه به بوته آناناس دارد. با افزایش سن گیاه از لابه‌لای برگ‌های پایینی ریشه‌های بسیار قوی ظاهر می‌شوند. هرگز نباید ریشه‌های هوایی گیاه را قطع کرد؛ زیرا استحکام و سلامت ساقه را به خطر می‌اندازد.

بلندای گیاه ، در محیط طبیعی خود به بیش از ۱۰ متر می‌رسد؛ اما رشد آن در فضای آپارتمان از ۲ متر تجاوز نخواهد کرد. پاندانوس‌ها نر و ماده دارند. گیاهان نر در زیستگاه خود و در روز‌های ابتدایی فصل گرم گل‌هایی تولید می‌کنند.

این گل‌ها معطر هستند که باعث گردافشانی و تولید‌مثل گیاه می‌شوند. گیاهان ماده نیز میوه‌هایی گرد و پوسته‌ پوسته شبیه میوه آناناس تولید می‌کنند. جالب است بدانید که میوه‌های این گیاه خوردنی هستند.

انواع پاندانوس

معمولاً دو نوع گیاه پاندانوس در ایران قابل تهیه است:
  1. سبز
  2. ابلق (برگ‌ها سبز با حاشیه زرد یا برگ زرد با حاشیه سبز)

پاندانوس سبز نسبت به نوع ابلق با محیط کم‌نور سازگاری بیشتری دارد. نوع ابلق به میزان نور بیشتری احتیاج دارد. همچنین رشد گونه ابلق کم است.

کاربرد گیاه پاندانوس

همان‌گونه که مطلع هستید، گیاهان آپارتمانی علاوه‌بر جنبه تزئین محیط در تصفیه هوای منزل نیز نقش دارند. با نگهداری از این گیاهان حس نشاط و سرزندگی به انسان دست می‌دهد و با رویش هر جوانه احساس مثبت و مسرت‌بخشی در شخص ایجاد می‌شود.

هرگز فراموش نکنید که این گیاهان با جا به جایی و تغییر الگوی زندگی در اختیار شما قرار گرفته‌اند. قبل از این تمام گیاهان آپارتمانی جزئی از طبیعت بودند. طبیعتی که در آن انسان، حیوان و گیاهان رابطه‌ای متقابل و وابسته دارند.

رابطه انسان با طبیعت همواره یک رابطه جدایی ناپذیر است. انسان‌ها بخش وسیعی از نیاز‌های روزانه خود را از طبیعت برداشت می‌کنند. نیاز به مسکن، غذا، پوشاک، سوخت و. اکثر گیاهان آپارتمانی در محیط طبیعی خود مورد استفاده جوامع بومی قرار می‌گیرند.

پیش از این کسی اطلاع نداشت که گیاه برگ انجیریِ گوشه گل‌خانه میوه‌ای می‌دهد که سرشار از ویتامین ث است و بخشی از سبد غذایی مردمان بومی مناطق استوایی را تشکیل می‌دهد. یا این‌که از چوب گیاه آپارتمانی کاج مطبق در استرالیا برای ساخت کشتی‌های باربری استفاده می‌شود.

کاربرد گیاه پاندانوس در کشورهای مختلف

کشور ایران در اقلیم گرم و خشک قرار دارد. به همین دلیل بیشتر گیاهان گرمسیری در کشورمان تنها در محیط گل‌خانه یا آپارتمان رشد کرده و زنده می‌مانند. اما هوای گرم و مرطوب مناطق حاشیه دریای خلیج فارس، خزر و عمان شرایط را برای پرورش این گونه گیاهان گرمسیری فراهم کرده است.
جالب است بدانید که گیاه پاندانوس در فضای سبز شهر‌های میناب، بندرعباس و بوشهر دیده شده است. مردم بومی استان هرمزگان به گیاه پاندانوس “کیدی” می‌گویند و باور دارند که این گیاه با نواختن موسیقی گل می‌دهد. همچنین آن‌ها معتقدند که در زمان‌های قدیم این گیاه توسط هندی‌ها به جنوب رسیده است.

تقریبا ۱۹ گونه گیاه پاندانوس در هند ثبت شده است. هندی‌ها از این گیاه در صنایع غذایی و تولید عطر بهره می‌گیرند. گل‌های این گیاه بسیار خوشبو هستند و این خاصیت به تولید یکی از مرغوب‌ترین عطر‌ها انجامید.

همچنین برگ‌های سبز این گیاه در پخت و پز کاربرد دارد. برای طعم دادن به برنج، شیرینی‌ها، ژله‌ها و دیگر محصولات غذایی از عصاره برگ‌های معطر این گیاه استفاده می‌شود. این گیاه در صنایع دارویی نیز بسیار مورد توجه قرار گرفته است. محققان طب سنتی معتقدند که این گیاه در کنترل دیابت، تقویت قلب و سلامتی و زیبایی پوست بسیار موثر است.

پاندانوس علاوه‌ بر هند، در تایلند و ژاپن برای طعم دادن به انواع نان‌ها، شیرینی‌ها، ژله و نوشیدنی‌ها کاربرد دارد. در کشور مالزی از برگ‌های این گیاه برای تزئین دسته گل در مراسم‌های رسمی و دولتی استفاده می‌شود. مردم کشور مالزی عصاره این گیاه را پس از ترکیب با روغن نارگیل در درمان رماتیسم موثر می‌دانند. در تایلند دارویی از ریشه این گیاه ساخته‌اند که بومیان منطقه برای درمان دیابت از آن استفاده می‌کنند.

در کشور فیلیپین نیز برای درمان گلودرد، جذام و سرخک از فراورد‌های گیاه پاندانوس بهره می‌برند. در کنار خواص این گیاه جالب است بدانید که سوسک‌ها از بوی پاندانوس متنفرند. در سنگاپور از عطر این گیاه در تاکسی‌ها و سرویس‌های حمل و نقل عمومی برای فراری دادن حشراتی از قبیل سوسک‌ها استفاده می‌شود.

کاربرد برگ‌های گیاه پاندانوس در ساخت صنایع دستی

گیاه پاندانوس به عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین گونه گیاهی در استرالیا جایگاه ویژه‌ای در بطن فرهنگ و هنر قبایل سنتی استرالیا دارد.

بومیان منطقه از برگ‌های گیاه پاندانوس حصیر‌ها و سبد‌های رنگی زیبایی خلق می‌کنند که امروز مورد توجه بسیاری از طراحان دکوراسیون داخلی مطرح دنیا قرار گرفته است.
پروژه pet lamp
اخیراً یک پروژه ارزشمند به نام “Pet lamp” به ساخت آباژور‌های سنتی بسیار نفیسی می‌پردازد که با استفاده دوباره از بطری‌های پلاستیکی و ترکیب آن با تکنیک‌های بافت سنتی در گوشه و کنار جهان منظر و دیدمان نوری مدرنی خلق می‌کند.

اعتقاد طراحان این پروژه این است که با بازیافت مواد دور ریختنی پلاستیکی و ترکیب آن‌ها با صنایع دست بومیان سنتی مناطق دنیا می‌توانیم سهم بزرگی از کاستن آلودگی‌های زمین داشته باشیم. در سال ۲۰۱۶ اعضای پروژه Pet lamp با ارائه طرح قبلی به بومیان حصیرباف استرالیا و ترکیب آن با بطری‌های پلاستیکی آباژور دیگری طراحی کردند و روند ساخت این آباژور به روش سنتی در سایت پروژه قرار داده شد.

امروز به دلیل استقبال و حمایت افراد از صنایع دستی این گروه تولید کننده، تعداد سازه‌های بافت پاندانوس رونق بسیاری گرفته است. حصیر‌ها و سبد‌های رنگی پاندانوس نمونه‌ای از فرهنگ مردمان بومی استرالیاست که با حمایت‌های اصولی، پویایی و شکوفایی آن بیشتر از قبل احساس می‌شود.

جزئیات نگهداری و پرورش گیاه پاندانوس به عنوان گیاه آپارتمانی

این گیاه مقاوم، در میان دیگر گیاهان آپارتمانی به مراقبت کم‌تری نیاز دارد. این گیاه گزینه مناسب برای افرادی است که در پرورش و نگهداری از گیاهان آپارتمانی مبتدی هستند.

خاک

بهترین نوع خاک برای نگهداری از گیاه پاندانوس خاک معمولی باغچه است. البته ترکیب کود برگ، کمی کود پوسیده دام و خاک باغچه یا ماسه دانه‌ریز رودخانه نیز مناسب است. دقت کنید که خاک نه زیاد سبک و نه سنگین باشد. زه‌کشی خاک و داشتن مجرای عبور آب در ته گل‌دان مهم‌ترین ویژگی است.
محصولات پیشنهادی گل ندا : خاک کاکتوس – خاک برگ 4 کیلوگرمی

آبیاری

گیاه پاندانوس معمولاً خاک همیشه مرطوب را بیشتر می‌پسندد. توجه کنید که مرطوب بودن خاک به معنای باتلاقی کردن خاک گلدان نیست. آبیاری زیاد نیز موجب پوسیدگی ریشه گیاه می‌شود. در صورت وجود تهویه مناسب، هوای گرم و نور زیاد گیاه را هر سه تا چهار روز یک مرتبه آبیاری کنید.
محصولات پیشنهادی گل ندا : کود مایع افزایش سبزینگی – کود مایع گل دهی

نور

این گیاه نسبت به محیط کم‌نور مقاوم است و هر میزان نور را به‌راحتی تحمل می‌کند؛ اما برای رشد بهتر و سلامتی گیاه هرچه نور محیط بیشتر باشد، بهتر است. البته نور شدید آفتاب موجب رنگ پریدگی و سوختگی برگ‌ها می‌شود. محیط سایه نیز رشد گیاه را کم می‌کند. بهترین مکان برای گیاه پاندانوس، پشت پنجره جنوبی منزل است. گیاه را در فاصله ۲ تا ۴ متری پنجره قرار دهید.

دما و رطوبت

پاندانوس به تغییرات دمایی حساس نیست. اما باتوجه به اقلیم زیستگاهش محیط گرم و مرطوب را بیشتر می‌پسندد. البته دمای ایده‌آل درون منزل برای حیات پاندانوس بسیار مساعد است. برای رطوبت‌رسانی نیز می‌توانید یک‌بار در هفته گیاه را غبارپاشی کنید.

انتخاب و تعویض گلدان

به دلیل رشد نسبتاً سریع گیاه پاندانوس و افزایش طول ریشه‌های هوایی و درون خاکی هرچه گلدان بزرگ‌تر باشد، بهتر است. البته گلدان را باید نسبت به اندازه گیاه انتخاب کرد. اندازه گلدان باید کمی از سایز گیاه بزرگ‌تر باشد. گلدان‌های سفالی به دلیل حفظ دما و رطوبت خاک، برای کاشت گیاه پاندانوس مناسب است. از گلدان‌هایی با دهانه گشاد استفاده کنید تا ریشه‌های هوایی گیاه از گلدان خارج نشود. با خارج شدن ریشه هوایی از گلدان از استحکام گیاه کاسته می‌شود و ممکن است ساقه بشکند.
مقاله پیشنهادی گل ندا : زهکشی گلدان

کوددهی

این گیاه به کود نیاز ندارد و همان مواد و املاح درون خاک می‌تواند به تغذیه گیاه کمک کند. درصورتی‌که خاک مواد مغذی خود را از دست داده است، از کود سه بیست یا کمی کود پوسیده دام در طول فصل رشد گیاه استفاده کنید.
محصولات پیشنهادی گل ندا : کود هربان – مولتی کود
مقاله پیشنهادی گل ندا : کود خانگی

نکاتی در مورد نگه‌داری از گیاه پاندانوس

گیاهان چندساله پاندانوس ریشه‌های هوایی دارند که نباید آن‌ها را قطع کرد. در صورت کج شدن یا شکستن ساقه می‌توان آن قسمت را جدا کرد و در آب یا کاشت مستقیم در خاک ریشه‌دار کرد. به دلیل اره‌ای بودن برگ‌ها ممکن است که برخورد گیاه به پوست موجب زخم یا حساسیت شود. گیاه را در مکانی دور از دسترس و رفت آمد قرار دهید. در ایران جز مناطق گرمسیر و مرطوب ساحلی نمی‌توان گیاه پاندانوس را در فضای باز پرورش داد.

تکثیر و ازدیاد

گیاه پاندانوس به سه روش تکثیر می‌شود:

  1. قلمه
  2. پاجوش
  3. بذر

اما بهترین روش تکثیر گیاه پاندانوس ازدیاد از طریق تقسیم پاجوش است. با افزایش سن گیاه ، پاجوش‌هایی بین برگ‌های سطح پایین گیاه ظاهر می‌شوند. هر گیاه پاندانوس می‌تواند در سال ده‌ها پاجوش تولید کند. این پاجوش‌ها در هنگام رشد و با ماندگاری بر روی گیاه اصلی ریشه‌دار می‌شوند و ریشه‌های خود را از لابه‌لای برگ‌ها به سمت خاک حرکت می‌دهند.

با جداسازی پاجوش‌ها و کاشت آن‌ها در ترکیب کودبرگ، پرلیت و پیت ماس می‌توان گیاهی جدیدخلق کرد. پاجوش‌ها بعد از جداسازی نیاز به مراقبت بیشتری دارند. محیطی با نور متوسط و خاکی مرطوب می‌تواند روند ریشه‌پراکنی و رشد پاجوش را سریع‌تر کند.
محصولات پیشنهادی گل ندا : پرلیت گلستان – پیت ماس ارگانیک
مشکلات نگهداری از گیاه پاندانوس
پاندانوس کم‌تر مورد هجوم آفات قرار می‌گیرد و تا به حال جز شپشک آرد آلود و کنه تار عنکبوتی آفت دیگری به گیاه صدمه وارد نکرده است. این آفات نیز به‌ ندرت به گیاه حمله می‌کنند. مشکلات عمده مربوط به نگهداری غیر اصولی عبارت‌اند از:
  • در صورتی‌ که برگ‌های جدید گیاه نسبت به برگ‌های قدیمی کوچک‌تر بودند: احتمالاً به دلیل کوچک بودن گلدان یا آب کم است.
  • نوک برگ‌ها سوخته: میزان نور بیش از حد معمول است. گرما بدون رطوبت یا سرمای خشک هم از علل این عارضه است. گیاه را هر هفته در هنگام سایه غبارپاشی کنید.
  • برگ‌ها زردرنگ و به سمت بالا رفته‌اند: برگ‌های جوان گیاه معمولاً زردرنگ هستند و این نشانه سلامت و رشد سریع گیاه است. اگر تعداد کمی از برگ‌های پایینی زرد شدند، طبیعی است یا به دلیل آبیاری بیش از حد است.